على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2713

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ديد آن به كار مىرود . قنبيل ( qenbil ) ا . ع . تخمهاى گياهى برنگ ريگ كه سرخى بر آنها غالب است و از داروهاى دافع كرم مىباشد . قنبيله ( qanbile ) ا . پ . يك نوع گياهى داروئى . قنة ( qennat ) ا . ع . يك تاى از تاهاى ريسمان خصوص ريسمانى كه از ليف خرما تابيده باشند . ج : قنن ( qenan ) . و يك نوع صمغى كه انزروت و بيرزد گويند . قنة ( qonnat ) ا . ع . قله و سر كوه . و كوه خرد . و كوه دراز كه در هوا منفرد باشد و سياه بود . و كوه خاكى نرم و هموار گسترده بر زمين . ج : قنن ( qonan ) و قنات و قنان و قنون . قنت ( qanat ) ا . پ . كرمى كه تباه مىكند ميوه و تره را . قنتة ( qantat ) ا . ع . شيشه و صراحى . قنتر ( qantar ) و قنثر ( qansar ) ا . ع . پست قامت و كوتاه بالا . قنثلة ( qansalat ) م . ع . برانگيختن خاك را بپاى در رفتار . قنج ( qanj ) ا . پ . فراهم فشردگى و عصر و فشردگى . و ريا و تزوير . و غنج و ناز و غمزهء معشوق بعاشق . قنج ( qonj ) ا و ص پ . بيهوده و هرزه . و خر الاغ دم بريده . قنجل ( qonjol ) ا . ع . بنده و مملوك . و بندهء بد . قنجور ( qonjur ) ا . ع . مرد كوچك سر ضعيف العقل سست خرد . قنجه ( qanje ) ص . پ . شهوت پرست ضعيف . و عاشق افسرده . قنجه ( qanje ) ا . پ . كاسهء گل . قنح ( qanh ) م . ع . قنحت الشيئ قنحا ( از باب فتح ) : خمانيدم آن چيز را همچو كمان . و قنح فلان : ناخوش داشت فلان شرب را . و قنح الشارب : سيراب گرديد آن نوشندهء آب و سر برداشت . و قنح الباب : بلند كرد در را بچوبى كه جهة اين كار تراشيده بود . قنحل ( qonhol ) ا . ع . بنده و مملوك . و بندهء بد . قنخر ( qennaxr ) ا . ع . فراخ سوراخ بينى گشادهء دهن درشت آواز سخت و قوى سر . و سنگ مانند نرم كه از سر كوه بركنده گردد . و بزرگ و كلان جثه . قنخورة ( qonxurat ) و قنخيرة ( qenxirat ) ا . ع . سنگ بزرگ . قند ( qand ) ا . پ . شكر و كند . و نبات . و شكر صاف كردهء در قالب ريخته . و قند خام : شكر . و قند مكرر : قند سفيد . و لب معشوق . قند ( qand ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - قند و كند . قند ( qond ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - كند و خايه . و ابو القندين : كنيهء اصمعى بدان‌جهت كه خايه‌هاى بزرگ داشت . قند آب ( qand - b ) ا . پ . شربت . و شراب . قنداق ( qond - q ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - چوبى كه لولهء تفنگ و جز آن را در وى مىنشانند . و پازار . و پارچه‌اى كه دست و پاى كودك نوزاد را در آن پيچيده و بانوار مانندى آن را مىبندند تا دست و پاى كودك بىحركت و استوار بماند و آن را اشتك نيز مىگويند . و قنداق كردن : طفل را در اشتك پيچيدن و بازار كردن . قندأو ( qenda'v ) ص . ع . بد غذا . و دشوار خوى . و درشت كوتاه بالا . و بزرگ سر حقير جثهء لاغر . و بىباك . و كوتاه گردن سخت سر . و سبك و سخت . و بيشتر در توصيف شتر گويند . يق : جمل قندأو . قندأوة ( qenda'vat ) ص . ع . مؤنث قندأو . يق : ناقة قندأوة . و نيز ناقة قندأوة اى سريع . و قدوم قندأوة : تيشهء تيز . قندة ( qandat ) ا . ع . نبات . و قندة الرقاع : نوعى از خرما . قندحر ( qendahr ) ا . ع . پيش آينده . و تعرض‌كنندهء مردمان را . قندحرة ( qendahrat ) ا . ع . ذهبوا بقندحرة : به جائى رفتند كه دست كسى به آنها نرسد و بر آنها قادر نشود . قندد ( qended ) حال مرد خواه نيك باشد و يا بد . يق : ما قندده اى حاله . قندز ( qondoz ) ا . پ . سگ آبى و بيدستر . و سياهى . و علامت و نشان شب . و تاريكى شب . و مى و شراب . و نام ولايتى نزديك ظلمات . و قندز آمدن : شب شدن . قندزقورى ( qondoz - quri ) ا . پ . جند بيدستر . قندس ( qondos ) ا . پ . اشنان . و نام جانورى . قندسة ( qandasat ) م . ع . قندس قندسة : بازگشت از گناه و توبه كرد پس از ارتكاب گناه . و قندس فى الارض : گردش كنان رفت و سير كرد در جهان . قندع ( qondo ' ) ا . ع . مرد ديوث . قندعل ( qenda'l ) ا . ع . احمق و گول . قندفير ( qandafir ) ا . ع . مأخوذ از گنده پير فارسى و بمعنى آن . قندفيل ( qandafil ) ا . ع . - مأخوذ از